Διαχείριση Λιβαδιού

Διαχείριση Λιβαδιού  

Υφιστάμενη Τεχνική Υποδομή

Για την εξυπηρέτηση της κτηνοτροφικής δραστηριότητας, στο λιβάδι της Κωστηλάτας υπάρχει η εξής τεχνική υποδομή (Χάρτης 1):
  • Κύριο δρόμο πρόσβασης συνολικού μήκους 18,9 χλμκαι δευτερεύων οδικό δίκτυο που εξυπηρετούν μεμονωμένες κτηνοτροφικές μονάδες συνολικού μήκους 3,4 χλμ., διαμορφώνοντας υψηλό βαθμό προσπέλασης [2,63 χλμ ανά τετρ. χλμ. (km2)].
  • Επτά (7) οικήματα ποιμένων για τη στέγαση των μετακινούμενων κτηνοτρόφων (Εικόνα 1).
  • Δεκαεπτά (17) δυνητικές θέσεις όπου μπορούν να καλυφθούν οι ανάγκες ύδρευσης του ζωικού κεφαλαίου.
  

Κτηνοτροφική δραστηριότητα

Στο λιβάδι βόσκουν σήμερα 2800 πρόβατα τα οποία κατανέμονται σε επτά (7) μεγάλα κοπάδια σύμφωνα με το υφιστάμενο σύστημα βόσκησης, σύμφωνα με το οποίο το λιβάδι χωρίζεται σε επτά (7) τμήματα (Χάρτης 2). Οι θέσεις συγκέντρωσης των ζώων απαντώνται πλησίον του οδικού δικτύου και σε υψόμετρο από 1225 μέχρι και 2036 mχωρίς ωστόσο να είναι χωρικά ομοιόμορφα κατανεμημένες.

Η μη ομοιόμορφη χωρική κατανομή των θέσεων συγκέντρωσης των ζώων επηρεάζει και τη χωρική κατανομή της βόσκησης, η οποία αποτυπώθηκε μέσω της τοποθέτησης συσκευών GPS (Εικόνα 2) σε μια ενήλικη προβατίνα από κάθε ποίμνιο και, εν συνεχεία, της καταγραφής των στιγμάτων που αντιπροσωπεύουν τη γεωγραφική θέση στην οποία βοσκούσαν τα πρόβατα (Χάρτης 3).

Από το συνδυασμό των γεωγραφικών συντεταγμένων της βόσκησης και το μέγεθος του ποιμνίου, προσδιορίστηκε η ένταση βόσκησης (GrazingIntensity), παράμετρος η οποία δείχνει το κατά πόσο εντατικά βόσκεται η συγκεκριμένη περιοχή του λιβαδιού (Χάρτης 4).

Σημαντικό στοιχείο που απορρέει από την παρακολούθηση της βόσκησης είναι το ποσοστό χρησιμοποιήσεως της λιβαδικής έκτασης (Πίνακας 1), δηλαδή τα τμήματα εκείνα του λιβαδιού στα οποία τα αγροτικά ζώα δείχνουν προτίμηση. Από τα 9.755 στρέμματα που είναι η συνολική έκταση του λιβαδιού, η συνεχώς αξιοποιούμενη από τα ζώα έκταση ανέρχεται σε 5.028 στρέμματα, δηλαδή το 51,5%. Σημαντικές διαφορές υπάρχουν ανάμεσα στα λιβαδικά τμήματα, ανάλογα με το ανάγλυφο του εδάφους που τα διακρίνει. Έτσι στο λιβαδικό τμήμα 1, όπου το ανάγλυφο είναι ιδιαίτερα έντονο με ισχυρές κλίσεις, παρατηρήθηκε το χαμηλότερο ποσοστό χρησιμοποίησης (45,6%) ενώ στο λιβαδικό τμήμα 4 όπου οι κλίσεις είναι πιο ήπιες το ποσοστό χρησιμοποίησης του λιβαδιού ήταν το μέγιστο (77,1%).

 

Πίνακας 1. Συνολική και χρησιμοποιούμενη έκταση από τα ζώα στο λιβάδι της Κωστηλάτας.
Λιβαδικό Τμήμα Συνολική Έκταση (στρέμματα) Έκταση που χρησιμοποιείται (στρέμματα) Ποσοστό έκτασης που χρησιμοποιείται ως προς τη συνολική
1 2.282 1.041 45,6%
2 1.495 1.009 67,5%
3 1.470 753 51,2%
4 608 469 77,1%
5 745 548 73,6%
6 1.276 784 61,5%
7 1.879 889 47,3%
Σύνολο 9.755 5.492 56,3%
  

Βοσκοϊκανότητα

Πολύ συχνά τίθεται από τους κτηνοτρόφους το ερώτημα «πόσα ζώα πρέπει να βοσκήσω στο λιβάδι και ποιο χρονικό διάστημα;» ή με άλλα λόγια ποια είναι η βοσκοϊκανότητά του.

Στη λιβαδοπονική επιστήμη, βοσκοϊκανότητα ορίζεται ο μέγιστος αριθμός ζώων που μπορούν να βοσκήσουν σε μια λιβαδική έκταση με την υφιστάμενη κατάσταση για ορισμένο χρόνο και να παράγουν το μέγιστο δυνατό χωρίς αρνητικές επιδράσεις στην παραγωγή βοσκήσιμης ύλης και στην παραγωγικότητα του εδάφους.

Μονάδα μέτρησης της βοσκοϊκανότητας είναι η μικρή Μηνιαία Ζωική Μονάδα (μΜΖΜ), η οποία αντιπροσωπεύει τις διατροφικές ανάγκες συντήρησης σε ξηρά ουσία βοσκήσιμης ύλης μιας ενήλικης προβατίνας μέσου σωματικού βάρους 45 kg για ένα μήνα.

Σε λιβάδια που απαντώνται σε περιοχές με έντονο ανάγλυφο του εδάφους, όπως της Κωστηλάτας, δεν βόσκεται το σύνολο της έκτασης. Παράγοντες που σχετίζονται με την πρόσβαση και τη διαχείριση επηρεάζουν τη δυνατότητα πλήρους αξιοποίησης της λιβαδικής παραγωγής και επομένως πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά τον προσδιορισμό της βοσκοϊκανότητας.

Ο παράγοντας πρόσβασης (Access Factor) αναφέρεται στη δυνατότητα πρόσβασης των ζώων σε όλη την έκταση του λιβαδιού υπό τις συνήθεις συνθήκες διαχείρισης, ενώ ο παράγοντας διαχείρισης (ManagementFactor) αναφέρεται στομέρος της λιβαδικής μονάδας που αξιοποιείται από τα ζώα κάτω από την τρέχουσα διαχείριση (π.χ. υφιστάμενη κατανομή ζωικού κεφαλαίου).

Λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες πρόσβασης και διαχείρισης καθώς και τη μέση λιβαδική παραγωγή των ετών 2012 -2013 στην προσδιορισθείσα έκταση της ποώδους βλάστησης που αξιοποιείται από τα πρόβατα, υπολογίζεται στον Πίνακα 2 για κάθε ένα λιβαδικό τμήμα η βοσκοϊκανότητά του και στο Γράφημα 1 απεικονίζεται η διακύμανση της συνολικής τιμής της βοσκοϊκανότητας για όλη την περίοδο βόσκησης.

 

Πίνακας 2. Υπολογισμός παρούσας βοσκοϊκανότητας στο λιβάδι της Κωστηλάτας ανά λιβαδικό τμήμα και λαμβάνοντας υπόψη τους παράγοντες πρόσβασης και διαχείρισης.
Λιβαδικό Τμήμα Kost_1 Kost_2 Kost_3 Kost_4 Kost_5 Kost_6 Kost_7 Για το Σύνολο του Λιβαδιού
Έκταση (στρεμ) 2.282 1.495 1.470 608 745 1.276 1.879 9.755
Ποσοστό Ποώδους Βλάστησης 57% 72% 74% 63% 76% 56% 69% 65,8%
Ποσοστό Γυμνού Εδάφους 40% 26% 18% 34% 11% 26% 26% 27,3%
Μέση Λιβαδική Παραγωγή (kg ΞΟ/στρεμ) 111,3 143,2 148,9 142,1 203,5 198,4 174,3 160,2
Συνολική Λιβαδική Παραγωγή (kg ΞΟ) 194.662 181.215 181.044 69.606 123.404 174.920 267.875 1.192.726
Παράγοντας Πρόσβασης 7,1 8,2 8,9 9,3 9,4 9,2 8,8 8,4
Παράγοντας Διαχείρισης 8,0 9,4 6,9 9,9 9,7 9,7 6,9 8,3
Βοσκήσιμη Ύλη (kg ΞΟ) 55.558 69.802 55.544 32.043 56.111 78.049 80.953 418.667
Παρούσα Βοσκοϊκανότητα(μΜΖΜ) 1.235 1.551 1.234 712 1.247 1.734 1.799 9.512
* ΞΟ: Ξηρά Ουσία

 

Η βοσκοϊκανότητα του λιβαδιού της Κωστηλάτας, δηλαδή η ικανότητά του να καλύψει τις ανάγκες του ζωικού πληθυσμού που στηρίζει τη διατροφή του, κυρίως, στη βοσκήσιμη ύλη που παράγει, εκτιμάται σε 10.006 μΜΖΜ.

Η λιβαδική παραγωγή αντιστοιχεί, σε όρους διατροφής, στην κάλυψη των αναγκών συντήρησης ενός ζωικού πληθυσμού 10.006 ενηλίκων προβάτων για χρονικό διάστημα βόσκησης ενός (1) μήνα. Μικρότερος αριθμός ζώων μπορεί να βοσκήσει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα χωρίς να επηρεάσει δυσμενώς την αειφορία του λιβαδικού οικοσυστήματος ως εξής:

 

Μήνες Βόσκησης
Μέγιστος αριθμός ενήλικων προβάτων ανά Λιβαδικό Τμήμα
1 2 3 4 5 6 7
Σύνολα
3 412 517 411 237 416 578 600 3.171
4 309 388 309 178 312 434 450 2.378
5 247 310 247 142 249 347 360 1.902